Wat is Semiotiek en hoe kan dit worden gebruikt?

Semiotiek is de manier waarop personen communicatieve elementen betekenis geven. Elementen die een betekenis dragen zijn TEKENS. Tekens die overal kunnen worden teruggevonden, niet alleen in taal of beeld. Geluid kan bijvoorbeeld ook een teken zijn. Om tekens te kunnen begrijpen moeten we de taal spreken en begrijpen. De CODE ontcijferen als het ware door de juiste conventies te weten.
De betekenis van een teken wordt vaak door middel van context, plaats(ing) of omgeving aangewezen. Een teken krijgt meestal hun belangrijkste betekenis door een combinatie met een ander teken. Voorbeelden zijn arm en rijk of zwart en wit. Het teken is daarnaast iets wat aanzet tot interpretatie.

Volgens Pierce zijn er drie verschillende tekens, Iconische, Indexicale en Symbolische tekens. Iconische tekens zijn tekens waarmee direct een associatie wordt gelegd. Het teken en object lijken op elkaar en krijgen daardoor een betekenis. De betekenis van het teken wordt vooral bepaald door herkenning van het object.
Indexicale tekens zijn tekens waarmee indirect een associatie wordt gelegd. Het teken en object lijken echter niet op elkaar maar verwijzen wel naar een ieder. Het teken krijgt betekenis door de associatie die kan worden gelegd met het object.
Symbolische tekens zijn tekens waarmee een abstracte associatie kan worden gelegd. Het verband tussen het teken en het object bestaat op basics van afspraken.

Barthes
Barthes maakt gebruik van twee betekenislagen welke zijn onderverdeeld in vier sub-lagen.
Denotatie is het herkennen van hetgeen wat is afgebeeld. Denotatie is onderverdeeld in primaire en secundaire denotatie. Primaire denotatie is een objectieve interpretatie op basis van objectieve kenmerken. Secundaire denotatie is een antropologische (intersubjectief) interpretatie op grond van gedeelde kennis.
Connotatie is het begrijpen en waarderen van hetgeen dat is afgebeeld. Connotatie is ook onderverdeeld in twee categorieën. Primaire connotatie is een culturele interpretatie op de grond van gedeelde waarden. Secundaire connotatie is een subjectieve interpretatie op grond van persoonlijke waarden.

Als CMD’er kun je dit bijvoorbeeld goed gebruiken in de wereld van reclames in zowel posters als video. Hoe zal de doelgroep de gebruikte tekens interpreteren en welke associaties zullen worden overgebracht met het product en is dit hetgeen wat wij willen vertellen?

Semiotiek.

Elementen die betekenis dragen worden ook wel tekens genoemd. Semiotiek is het betekenis geven aan deze tekens. Deze tekens zijn niet alleen te vinden in beeld en taal, maar in principe in alles om ons heen. Dat tekens kunnen bestaan uit veel verschillende dingen wil niet zeggen dat alles ook daadwerkelijk een teken is.

Volgens Charles Peirce zijn drie typen verbanden te onderscheiden tussen het teken en dat waar het teken naar verwijst. Iconische, indexicale en symbolische tekens.

Iconisch: Makkelijk te herkennen doordat het teken en object op elkaar lijken (foto van een persoon lijkt ook op die persoon in het echt).

Indexicaal: Het teken en object lijken niet op elkaar, maar verwijzen wel naar elkaar. Ook te vergelijken met een oorzaak-gevolg relatie (poot afdrukken van een vos > er is hier een vos geweest).

Symbolisch: Het verband tussen teken en object bestaat op basis van afspraken. Zo lijkt een rood kruis niet op de organisatie die zich bezighoudt met gewonden in oorlogs- en crisisgebieden, maar het teken (rode kruis) staat symbool  voor de organisatie.

In de theorie van Barthes krijgen tekens op twee verschillende niveaus betekenis.

Detonatief: Het teken word herkend, bijvoorbeeld de ‘schelp’ van Shell. (primaire detonatie). Daarna wordt het teken begrepen op basis van de kennis die men heeft. (secundaire detonatie) (Dit verband kan alleen gemaakt worden als je weet dat Shell een oliegigant waar je benzine kunt kopen.)

Connotatief: De gevoelswaarde van het teken, oftewel het effect van het teken.

Hoe kunnen wij als CMD’ers in het werkveld gebruik maken van semiotiek?

Door het juist toepassen van semiotiek en de verschillende tekens op je doelgroep kun je op een betere manier je doel bereiken. Juist gebruik van semiotiek kan zowel de aandacht van mensen trekken, de aandacht van mensen vasthouden en vervolgens misschien zelfs mensen aanzetten om een bepaalde gewenste actie uit te voeren.

Wat is Semiotiek

Semiotiek kan ik het best omschrijven als het betekenis geven aan verschillende tekens. Maar wat zijn deze tekens?
De tekens kunnen eigenlijk bestaan uit verschillende dingen, zoals: Beelden, woorden, geluiden of voorwerpen. Dit lijkt veel, en is het ook, maar het wil niet gelijk betekenen dat alles een teken is.

Charles Sanders Pierce onderscheidt 3 verschillende verbanden tussen het teken, en hetgeen waar het teken naar verwijst namelijk: Iconisch, Symbolisch en Indexicaal.
Iconisch: Het teken toont gelijkenis aan met iets anders, dus gebasseerd op uiterlijk.
Symbolisch: Het verband is gebasseerd op afspraken, cultuur of traditie.
Indexicaal: Het teken toont, zonder dat het uiterlijk hetzelfde is, een belangrijk verband met het object.

Roland Barthes heeft een andere semiotische theorie. Volgens hem krijgen tekens op twee verschillende niveau’s.
Denotatief: Het teken wordt herkend op basis van de kennis die men heeft. Dit wilt niet betekenen dat het teken ook begrepen wordt.
Connotatief: Het teken wordt begrepen of gewaardeerd. Waarden en ervaringen spelen hier een rol.

Wij als vormgevers gebruiken vaak veel beeld bij onze projecten. Tekens kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Als je handig om gaat met het gebruik van tekens, kunnen verschillende soorten beeld sneller aandacht trekken en dus effectiefer zijn.
Een voorbeeld hiervan is een poster. Als mensen doormiddel van tekens sneller aangetrokken worden tot een poster, zal dit ervoor zorgen dat de poster meer aandacht krijgt en dus effectiever is.

Wat is semiotiek

Semiotiek zijn objecten, beelden en geluiden die een betekenis hebben. Hieronder vallen niet alleen de tekens die een grote betekenis hebben maar ook de kleinere. Zoals bijvoorbeeld je wekker die af gaat dit heeft als betekenis dat je op moet staan.

Vaak is de gebruiklocatie erg belangrijk om de juiste conclusie te kunnen trekken over een teken. Zo kan een foto van een man en een kind op een poster in een kleuterschool empathie opwekken. En dezelfde foto op een website met voorlichtingen over kinderporno een naar gevoel opwekken.

Om de juiste conclusie van een teken te kunnen trekken zijn een aantal competenties nodig. Zo moet je bijvoorbeeld de letters kunnen lezen, de taal spreken, culturele codes kennen, etc. Maar buiten dat om moet je ook nog nieuwsgierig zijn naar wat de boodschap achter een teken is.

Wanneer het verband tussen een object en het teken niet hecht is wordt dit een indexicaal teken genoemd. Hierbij lijken de objecten niet op elkaar maar hebben ze een belangrijke verwantschap. Een voorbeeld hiervan is waar rook is is vuur.

Roland Barthes heeft vastgesteld dat binnen de semiotiek er spraken is van twee lagen in de betekenis achterhalen van tekens namelijk denotatief en connotatief. Denotatief betekent begrijpen wat er te zien is in het beeld. Connotatief betekent de gevoelswaarde uit een beeld kunnen halen.

Als CMD’er kan ik door me te verdiepen in wat mensen voor een gevoel/connectie hebben bij een teken ervoor zorgen dat de boodschap die ik wil uitzenden ook aankomt op de manier zoals ik deze bedoeld heb. In het werkveld kun je hierdoor dus mensen beïnvloeden door een gevoel op te wekken dat aanzet tot een aankoop of symphatie opwekt met iets waar ze dit eerst niet mee hadden, etc.

Wat is semiotiek en hoe kun je het als CMD’er gebruiken in je werkveld?

Semiotiek bestudeert de betekenis van tekens en het proces van betekenisgeving. Niet alleen tekens in taal of beeld, maar in principe in alles om ons heen. De semiotische theorieën bieden een methode om te analyseren hoe betekenis van visuele of andere informatie tot stand komt.

Wanneer je dit als CMD ’er weet, kun je hier rekening mee houden door goed te kijken wat er van je verwacht wordt. Moet je bijvoorbeeld een poster maken voor kindermishandeling dan ga je natuurlijk niet een blij kind op een poster zetten. Je moet goed bedenken wat je wilt overbrengen aan je publiek. Je zult graag willen dat zo’n poster wel tussen de andere posters (bijvoorbeeld op een prikbord van basisscholen en middelbare scholen) opvalt. Hierdoor moet het dus wel een poster worden waardoor mensen even naar blijven kijken. Als je er een kind opzet met blauwe plekken zal je al snel bedenken dat het om mishandeling van kinderen gaat. Zeker als het ook nog eens bang en verdrietig naar beneden kijkt met hangende schouders. Verder is een poster voor kindermishandeling bedoelt om hulp te kunnen bieden. Meestal staat er dus een website en/of telefoonnummer wel heel groot op zo’n poster. Dit zal duidelijk in het midden van de poster moeten komen te staan en niet klein in een hoekje gepropt, want je moet het snel kunnen lezen. Daarnaast zal je niet hele vrolijke sierlijke letters gebruiken, maar een gewoon statige lettertype zodat de boodschap die je wilt meegeven duidelijk in een oogopslag te lezen is. Als laatst zal je niet heel vrolijke kleurtjes gebruiken, omdat het niet klopt met de boodschap die je wilt overbrengen. Mensen zullen je dan minder serieus nemen. Dus ook je kleuren moeten aandacht trekken, maar wel de juiste aandacht.

Semiotiek en CMD

Semiotiek is de leer van de manier waarop mensen in een communicatieve situatie betekenis geven. Dit gebeurt door middel van tekens (waarneembare elementen die betekenis dragen, die naar een object verwijzen). Een teken verwijst echter niet alleen naar een object, maar doet er ook uitspraak over. Het zet aan tot interpretatie.

Bij dit betekenisgeven zijn er volgens Barthes twee betekenislagen te onderscheiden: een denotatieve- en een connotatieve laag. Denotatie is het (redelijk objectief) herkennen van het afgebeelde en connotatie is het begrijpen of waarderen van het afgebeelde. Dit laatste is dus subjectief en betreft betekenissen van tekens die je verleent op grond van je cultuur, sociale groep of persoonlijke ervaringen. Het is belangrijk om deze dingen te kunnen begrijpen en toe te passen, zodat je bijvoorbeeld in het werkveld een gerichter en doeltreffender ontwerp kunt maken voor je doelgroep (omdat je hebt onderzocht hoe zij er betekenis aan zouden geven).

Een andere methode is die van Peirce, die drie typen relaties tussen een teken en dat waarnaar het verwijst onderscheidt: iconische, indexale en symbolische relaties. Dit is echter wel een vereenvoudiging (“eenrichtingsverkeer”): verwijzingen naar andere betekenissen die door het publiek worden geassocieerd, worden buiten beschouwing gelaten. Volgens Peirce is een teken iconisch als het teken en het object op elkaar lijken. Deze zijn over het algemeen gewoon te herkennen. Een indexaal teken lijkt niet op het object, maar vertoont er verwantschap mee. De betekenis is hierbij dus af te leiden. Als de relatie tussen teken en object gebaseerd is op afspraken, dan is het een symbolisch teken. Deze moet men aanleren. Het is dus belangrijk om met deze relaties rekening te houden tijdens het ontwerpproces.

Tenslotte kun je dit alles als CMD‘er bijvoorbeeld goed in de reclamewereld gebruiken: op welke manier zouden mensen deze poster of dit logo interpreteren? Welke associaties willen we overbrengen met het ontwerp, en welke tekens moeten we daarbij gebruiken om dit doel te bereiken?

Wat is semiotiek en hoe gebruikt een CMD’er dit in het werkveld?

Semiotiek

Een verzameling theorieën die gericht is op de betekenis van beelden. Ofwel: Hoe geven mensen in een communicatieve situatie betekenis. Elementen die betekenis dragen worden ook wel ‘tekens’ genoemd. Deze tekens zijn niet alleen in taal of beeld, maar in alles om je heen. (Er zijn semiotische analyses van foto’s, schilderijen, romans, gedichten, gebouwen, design, zelfs van schoenveters).

Ook geluid kan een teken zijn, denk aan de eerste maandag van de maand 12 uur. Iets is pas een teken wanneer het waarneembaar is en iets vertegenwoordigt dat niet aanwezig is: een object waarnaar verwezen wordt. Letters vertegenwoordigen bv. een klank, beelden vertegenwoordigen dat wat is afgebeeld, en bv de schoenveters kunnen een uitspraak vertegenwoordigen als: ik ga met de mode mee. 

Vaak geeft de plaats, de omgeving of context van het teken aanwijzing in welke richting je betekenis moet zoeken. Om tekens te begrijpen moeten we de ‘code’ kennen. Zo kunnen we de boodschap coderen en een betekenis aan het teken geven. Natuurlijk moeten we rekening houden met de context van het teken en de combinaties van tekens samen. Bijvoorbeeld een rood verkeerslicht betekend ‘STOP’, maar in andere situaties kan dit een andere betekenis hebben.

Als CMD’er maak je veel gebruik van beelden. Een beeld hoeft van zichzelf niet veel te zeggen, maar het kan wel als mooi, indrukwekkend, grappig of verdrietig gezien worden. Wanneer er een boodschap achter dit beeld zit dan kan het ontwerp al een heel andere indruk achterlaten. Bijvoorbeeld het verkeersbord van de man met het kindje (voetpad) heeft een heel andere betekenis dan een foto met een vader en kind in een artikel over gescheiden ouders. In dit artikel over gescheiden ouders zul je dus minder snel een afbeelding van het verkeersbord gebruiken, omdat dit een heel andere boodschap/indruk overbrengt dan dat jij hebt bedoeld.